De Fiano-wijndruif

De Fiano is een van de meest prestigieuze inheemse witte druiven van Italië en staat bekend om haar aromatische finesse, mineraliteit en uitstekende verouderingspotentieel. Ze levert wijnen die zowel fris en levendig zijn als complex en rijk, met een opvallend karakter dat het terroir goed weerspiegelt. Fiano is een druif die het traditionele en moderne Italië op elegante wijze verbindt en wordt vaak gezien als de kroon van de Campaniaanse witte wijnbouw.

Herkomst en geschiedenis

Fiano vindt zijn oorsprong in Campania, in het zuiden van Italië, met name in de provincie Avellino en rondom de stad Ariano Irpino. Historische bronnen suggereren dat de druif al sinds de Romeinse tijd bekend is en dat ze werd gewaardeerd vanwege haar aromatische eigenschappen en bewaarpotentieel. De naam Fiano zou afgeleid zijn van het Latijnse vitis apiana of apianum, wat mogelijk verwijst naar de honingachtige aroma’s die de druif kan ontwikkelen.

Gedurende de middeleeuwen en renaissance bleef Fiano lokaal een belangrijke variëteit, maar het waren pas de moderne appellaties die de druif internationaal op de kaart hebben gezet. In 1989 verkreeg Fiano di Avellino DOC, gevolgd door de DOCG-status in 2003, waarmee de druif werd erkend als een van de topkwaliteit witte rassen van Italië.

Fiano werd traditioneel verbouwd op terrassen en vulkanische hellingen, waardoor de druif een uniek profiel ontwikkelde dat nauw verbonden is met de rijke bodems van de regio. Ondanks haar eeuwenoude geschiedenis raakte de druif pas in de tweede helft van de 20e eeuw buiten Italië bekend, toen internationale wijnliefhebbers de finesse en het bewaarpotentieel ontdekten.

Kenmerken van de druif

Fiano is een wit druivenras dat bekendstaat om zijn aromatische intensiteit en elegante structuur.

Belangrijkste kenmerken:

• Aroma’s: tropisch fruit zoals ananas en perzik, citrus, noten (amandel en hazelnoot), bloemen en bij rijping vaak honingachtige en kruidige tonen.
• Structuur en body: medium tot volle body met een frisse zuurgraad, waardoor de wijnen levendig blijven en goed kunnen ouderen.
• Verouderingspotentieel: opmerkelijk; Fiano-wijnen kunnen 8 tot 15 jaar of langer rijpen, waarbij ze complexiteit en diepte ontwikkelen, met honing, noten en mineralige nuances.
• Textuur: rond en zacht in de mond, maar altijd met een duidelijke spanning en levendigheid.
• Veelzijdigheid: geschikt voor zowel frisse, jong te drinken wijnen als voor houtgerijpte, complexe varianten.

Fiano onderscheidt zich door haar vermogen om het terroir te weerspiegelen, vooral wanneer ze wordt verbouwd op vulkanische bodems met goede drainage. De druif kan rijk en aromatisch zijn zonder zwaar of log te worden, waardoor ze veelzijdig inzetbaar is in verschillende wijnstijlen.

Terroir en verspreiding

Fiano voelt zich het meest thuis in het zuiden van Italië, met een duidelijke dominantie in Campania:

• Fiano di Avellino DOCG – de bekendste en meest prestigieuze appellatie. Hier groeien de druiven op vulkanische hellingen met rijke mineralen, wat de wijnen hun typische aroma’s en minerale spanning geeft.
• Ariano Irpino en andere Avellino-zone – leveren vaak krachtige, aromatische wijnen die zowel jong als na enkele jaren rijping indrukwekkend zijn.
• Benevento en andere Campaniaanse gebieden – hier wordt Fiano gebruikt in zowel blends als single-varietal wijnen.

Daarnaast zijn er kleinere aanplantingen in Sicilië, Puglia en Calabrië, waar de druif goed gedijt op warme, zonnige hellingen. Buiten Italië zijn aanplantingen te vinden in Australië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten (Californië en Oregon), waar wijnmakers experimenteren met de frisse, aromatische kant van Fiano, vaak met focus op jong te drinken wijnen.

Fiano groeit het beste op goed doorlatende bodems, zoals vulkanische as, zandsteen en kalkrijke leem, en in regio’s met warme dagen en koele nachten. Dit zorgt voor een optimale balans tussen rijp fruit en natuurlijke zuurgraad.

Conclusie

Fiano is een druif die aroma, structuur en verouderingspotentieel combineert op een elegante manier. Ze belichaamt het karakter van Zuid-Italië: warm, aromatisch en krachtig, maar altijd met finesse en balans. Wijnen van Fiano zijn veelzijdig – van frisse, levendige varianten bij zeevruchten tot complexe, houtgerijpte wijnen bij rijke gerechten – en laten duidelijk zien dat een oude, inheemse druif internationaal relevant kan zijn zonder haar lokale identiteit te verliezen.

Dankzij haar expressieve aroma’s, mineraliteit en het vermogen om te rijpen, heeft Fiano de status verdiend van topwit van Italië, een druif die zowel traditie als modern vakmanschap tot uitdrukking brengt.