De Nerello Mascalese-wijndruif

De Nerello Mascalese is een van de meest intrigerende en verfijnde rode druiven van Italië, vaak beschouwd als het nobele gezicht van de Siciliaanse wijnbouw. Ze vormt het hart van de beroemde wijnen van de Etna DOC, die in de afgelopen decennia internationale erkenning hebben gekregen vanwege hun elegantie, complexiteit en expressieve terroir. Nerello Mascalese combineert de kracht van een zuidelijke druif met de finesse en aromatische diepte die men eerder zou verwachten van de grote wijnen uit Bourgogne of Piemonte — een unieke eigenschap die haar tot een van de meest boeiende druiven van het Middellandse Zeegebied maakt.

Herkomst en geschiedenis

De oorsprong van Nerello Mascalese ligt op Sicilië, met name in de noordoostelijke regio rond de vulkaan Etna. De naam verwijst naar het stadje Mascali, aan de oostelijke voet van de vulkaan, waar de druif al eeuwenlang wordt verbouwd. Hoewel exacte historische bronnen schaars zijn, wordt aangenomen dat Nerello Mascalese een autochtone variëteit is die zich door natuurlijke selectie heeft aangepast aan de extreme omstandigheden van de Etna.

Genetisch onderzoek wijst op een verwantschap met andere zuid-Italiaanse druivenrassen, waaronder Sangiovese en Carricante, wat wijst op een lange, lokale evolutie. Al sinds de 18e eeuw werd Nerello Mascalese gebruikt voor hoogwaardige rode wijnen, maar pas in de laatste decennia is ze echt internationaal opgemerkt, mede dankzij wijnmakers die de unieke expressie van het vulkanische terroir wisten te vertalen in elegante, terroirgedreven wijnen.

Belangrijkste kenmerken

Nerello Mascalese staat bekend om haar transparantie van smaak: ze drukt het karakter van haar herkomst buitengewoon goed uit. De wijnen zijn meestal licht van kleur, maar rijk aan aroma’s en structuur, met een opvallende zuiverheid en mineraliteit.

Typische aroma’s:

• Rijpe rode bessen, frambozen, kersen en granaatappel
• Bloemige tonen van roos en viooltjes
• Kruiden, tabak, leer en vaak een vleugje vulkanische as of rook
• Na rijping: aardse tonen, teer en gedroogde kruiden

Structuur en stijl:

• Medium body
• Frisse, vaak levendige zuurgraad
• Fijne, maar aanwezige tannines
• Grote aromatische complexiteit
• Goed verouderingspotentieel, vooral in topjaren

De stijl van Nerello Mascalese kan variëren van licht en elegant tot diep en krachtig, afhankelijk van de hoogte, oriëntatie en ouderdom van de wijngaard. Veel kenners vergelijken haar karakter met dat van Pinot Noir of Nebbiolo — druiven die eveneens de terroir-identiteit sterk weerspiegelen.

Teelt, terroir en verspreiding

De belangrijkste teeltzone van Nerello Mascalese is de Etna DOC, aan de flanken van de nog altijd actieve vulkaan Etna in Oost-Sicilië. Hier groeien de wijnstokken op hoge hellingen tussen 400 en 1.000 meter boven zeeniveau, vaak op oude terrassen van zwart lavagesteente. Het terroir is buitengewoon rijk aan mineralen, maar arm aan organisch materiaal, wat resulteert in lage opbrengsten en hoge concentratie in de druiven.

De combinatie van vulkanische bodem, grote hoogteverschillen, en koele nachten zorgt voor een langzame, evenwichtige rijping en behoud van frisse zuren — een zeldzaamheid in het warme Siciliaanse klimaat. Elk dorp en zelfs elke helling op de Etna geeft wijnen met een eigen signatuur, waardoor men vaak spreekt van “cru’s” of contrade (plaatselijke wijngaardnamen), vergelijkbaar met de classificaties in Bourgogne.

Naast de Etna wordt Nerello Mascalese ook verbouwd in:

• Faro DOC bij Messina, waar ze vaak wordt geblend met Nerello Cappuccio;
• Noto en Vittoria in zuidoost-Sicilië, in kleinere hoeveelheden;
• En sporadisch op het vasteland van Italië, vooral in Calabrië.

Conclusie

De Nerello Mascalese is een druif van contrasten: geboren uit lava en as, maar in het glas verfijnd en delicaat. Ze belichaamt het karakter van Sicilië — ruig, warm en vol energie — maar vertaalt dat in wijnen van precisie, elegantie en diepte. Dankzij haar vermogen om het terroir van de Etna te weerspiegelen, wordt Nerello Mascalese vaak de “koningin van de Etna” genoemd.

Vandaag de dag behoort ze tot de meest fascinerende druivenrassen van Italië: een symbool van de renaissance van Siciliaanse wijnbouw en een levend bewijs dat grote elegantie niet alleen uit koelere noordelijke regio’s hoeft te komen, maar ook uit het vurige hart van een vulkanisch eiland in de Middellandse Zee.