Home / Appellaties / DOC Barbera d'Alba Superiore

Kwaliteitslabels

Barbera d'Alba Superiore

Wie in oktober door de Langhe rijdt, ziet hoe de mist 's ochtends uit de dalen opkomt en de wijngaarden als eilanden achterlaat. Op de beste hellingen groeit Nebbiolo, en dus ook de verhalen over Barolo en Barbaresco. Op de plekken eromheen staat Barbera, de druif die in Piemonte al generaties op tafel komt. Barbera d'Alba Superiore is de wijn waarin die dagelijkse druif zich van een serieuze kant laat zien: met meer rijping, meer diepte en toch het frisse zuur dat Barbera zo herkenbaar maakt.

De appellatie ligt rond de stad Alba, in het zuiden van Piemonte. Ze overlapt grotendeels met de zones van Barolo en Barbaresco en reikt ook tot in het Roero. Het is een wijn voor wie wil begrijpen wat Piemonte meer te bieden heeft dan zijn beroemdste namen.

Geschiedenis

Barbera is een van de oudste druiven van Piemonte. De oudste vermeldingen worden gewoonlijk gesitueerd in de Monferrato, de heuvelstreek ten noorden van de Langhe, en dateren al van eeuwen terug. In de Langhe werd de druif lang vooral gewaardeerd als werkpaard. Ze rijpte betrouwbaar, gaf rijkelijk en leverde een kleurrijke, vrolijke wijn voor het dagelijkse maal. De boeren bewaarden de beste hellingen voor Nebbiolo en plantten Barbera op de plekken die daarvoor minder geschikt waren.

Dat veranderde in de twintigste eeuw. In de jaren tachtig begonnen producenten in Piemonte te experimenteren met lagere opbrengsten, strengere selectie en rijping in Franse eikenhouten barriques. Pioniers uit de provincie Asti toonden aan dat Barbera uitgroeide tot een wijn met structuur en bewaarvermogen. In de Langhe volgden producenten die tot dan toe vooral bekend waren van hun Barolo. Een slag voor de reputatie kwam in 1986, toen een schandaal met vervalste wijn ook Piemontese Barbera raakte. Het herstel kwam via kwaliteit en strengere controle.

De Barbera d'Alba DOC werd in 1970 erkend. Het productiereglement is sindsdien meermaals aangepast, onder meer bij een herziening in 2010. De Superiore bestaat als aparte categorie binnen die DOC.

Ligging en terroir

De appellatie bestrijkt een groot deel van de heuvels rond Alba, in de provincie Cuneo. De streek heeft een continentaal klimaat, met warme zomers, koele nachten in het najaar en mist in de herfst. Die mist is een geschenk voor late druiven, want hij verlengt het groeiseizoen zonder dat de druiven oververhit raken.

De bodem is grotendeels samengesteld uit mergel, een kalkrijke klei, uit het Tortonien en het Helvetien. In het Roero, aan de overkant van de Tanaro, is de grond zandiger. Valbodems zijn uitgesloten, en het reglement stelt ook een bovengrens aan de hoogte. Die ligt rond de 650 meter.

Barbera is een druif met veel zuur en weinig tannine. Waar de zon veel schijnt en de bodem arm genoeg is om de opbrengst te beperken, geeft ze volle, donkere wijnen die toch fris blijven. Op zuidgerichte hellingen met kalkrijke mergel ontwikkelt ze diepte. Op zandiger grond is de wijn lichter en geurender. Dat verklaart het verschil tussen een Barbera uit Barolo-dorpen als Monforte of Serralunga en een uit het Roero.

De appellatie geldt voor gemeentes in de Langhe en het Roero. Een greep uit de bekendste: Alba, Barolo, La Morra, Monforte d'Alba, Serralunga d'Alba, Castiglione Falletto, Grinzane Cavour, Verduno, Diano d'Alba, Neive, Barbaresco, Treiso, Canale, Guarene, Castellinaldo en Roddi. Voor Castellinaldo bestaat een eigen subzone met strengere regels.

Het lastenboek

De wijn moet bestaan uit minimaal 85 procent Barbera. Tot 15 procent Nebbiolo is toegestaan. Dolcetto valt er niet onder en is dus uitgesloten. Voor de Superiore geldt een minimaal alcoholgehalte van 12,5 procent, tegenover 12 procent voor de gewone DOC Barbera d'Alba.

De rijping bedraagt minstens twaalf maanden, waarvan minimaal vier maanden in hout. De termijn start op 1 november van het oogstjaar. De wijn mag dus op zijn vroegst op 1 november van het jaar na de oogst worden uitgebracht. De gewone Barbera d'Alba kent geen verplichte rijping. Voor de maximale opbrengst wordt ongeveer tien ton per hectare genoemd, maar kwaliteitsproducenten blijven daar duidelijk onder. De wijngaarden moeten ook voldoen aan de bepalingen over ligging en bodem.

Wie een Superiore wil maken, kiest dus voor een strengere weg dan de standaardwijn. Veel wijnmakers gaan ruim boven de minimumtermijn.

Stijl van de wijnen

In het glas is Barbera d'Alba Superiore donker robijnrood tot purper. De geur doet denken aan kersen, zwarte bessen en pruimen, vaak met viooltjes en een toets specerijen. Wanneer de wijn in hout gerijpt is, komen daar vanille, koffie en cacao bij. De mond is rond en sappig, met een hoog zuur dat de wijn levendig houdt en weinig tannine. Dat zuur maakt hem veelzijdig aan tafel.

De Superiore is vaak vollediger en geconcentreerder dan de jonge variant. Ze kan vijf tot tien jaar rijpen, en goede wijnen uit sterke jaargangen kunnen langer blijven. Dan ontwikkelen zich tonen van gedroogd fruit, leer en tabak. Aan tafel past de wijn bij de Piemontese keuken. Denk aan tajarin met een ragout, agnolotti del plin, gebraden vlees of gestoofd rundvlees in wijn. Ook gerijpte kazen, charcuterie en pizza vragen om dat frisse zuur.

Conclusie

Barbera d'Alba Superiore laat zien dat een druif met een bescheiden reputatie een grote wijn kan opleveren. Ze combineert de sappigheid en het zuur van Barbera met de structuur die rijping in hout geeft. Het is een wijn met een duidelijke herkomst, die de Langhe van een andere kant toont dan Barolo en Barbaresco.