Aan de oostkust van Spanje, rond de bruisende havenstad Valencia, strekt zich een van de oudste en meest veelzijdige wijnstreken van het land uit. DOP Valencia is een appellatie met een verrassend brede identiteit: van kraakheldere witte wijnen op grote hoogte tot zoete, aromatische moscatels aan de kust en krachtige rode wijnen in het zuiden. Die diversiteit is geen toeval, maar het gevolg van een sterk wisselend landschap, waarin vier duidelijk te onderscheiden deelgebieden elk hun eigen karakter aan de wijn meegeven. Voor wie de Spaanse wijnbouw wil leren kennen voorbij de bekende namen als Rioja of Ribera del Duero, biedt Valencia een boeiend en toegankelijk alternatief.

Geschiedenis

De wijnbouw in de streek rond Valencia behoort tot de oudste van heel Spanje. Al in de tijd van de Feniciërs en de Grieken werd hier wijnstok geplant, en onder de Romeinen groeide de regio uit tot een volwaardig wijnbouwgebied met een levendige handel. Opmerkelijk is dat de wijncultuur ook tijdens de eeuwenlange moslimoverheersing niet verdween: ondanks de religieuze beperkingen op alcohol bleven lokale gemeenschappen druiven telen en wijn produceren, wat de diepe verankering van de wijnbouw in deze streek onderstreept. Na de christelijke herovering in de dertiende eeuw kende de wijnproductie een nieuwe bloei, en tegen de zeventiende en achttiende eeuw hadden de wijnen van Valencia zich al ontwikkeld tot een gegeerd exportproduct, dat via de havenstad naar tal van Europese markten werd verscheept.

De moderne institutionele geschiedenis van de streek begint in 1957, het jaar waarin Valencia officieel de status van Denominación de Origen verwierf. Sindsdien groeide de appellatie uit tot een van de grootste wijnstreken van Spanje, gekenmerkt door een combinatie van grootschalige coöperatieve wijnbouw en gespecialiseerde bodegas die zich toeleggen op kwaliteitswijn. Historisch stond de regio vooral bekend om twee zaken: enerzijds de zoete, versterkte moscatelwijnen die als aperitief werden geserveerd, en anderzijds de doble pasta, een techniek van dubbele maceratie die diep gekleurde, extractrijke rode wijnen opleverde die traditioneel dienden om lichtere wijnen elders in Europa kleur en structuur te geven. Vanaf de late twintigste eeuw verschoof de aandacht geleidelijk naar meer verfijnde, terroirgedreven wijnen, met een groeiende belangstelling voor gerijpte rode wijnen op basis van onder meer tempranillo en internationale rassen als cabernet sauvignon.

Geografische afbakening

DO Valencia bevindt zich in de gelijknamige provincie, aan de Spaanse Levantkust, en omvat een gebied dat zich uitstrekt van de kustvlakte rond de stad Valencia tot ver landinwaarts richting de bergen van het binnenland. De appellatie is opgedeeld in vier subzones die elk een eigen ligging en hoogte kennen. Alto Turia, het meest noordelijke en hoogst gelegen deelgebied, ligt op een hoogte tussen zevenhonderd en elfhonderd meter en bevindt zich binnen een door UNESCO erkend biosfeerreservaat. Valentino, de grootste subzone, situeert zich ten westen van de stad Valencia op een hoogte tussen honderdvijfenzeventig en vijfhonderdvijftig meter. De Moscatel-subzone strekt zich uit van zeeniveau tot ongeveer honderd meter hoogte, eveneens ten westen van de stad, en profiteert van de milde invloed van de nabije Middellandse Zee. Clariano ten slotte ligt geografisch gescheiden van de andere drie, zowat vijfenzestig kilometer zuidelijker nabij Gandía, en wordt algemeen beschouwd als het gebied met het grootste potentieel voor kwaliteitswijn binnen de hele appellatie.

Bodems, terroirs en klimaat

De grote spreiding in hoogteligging tussen de subzones brengt een overeenkomstige diversiteit aan bodems en microklimaten met zich mee. In Alto Turia overheersen zanderige gronden, die in combinatie met de aanzienlijke hoogte zorgen voor een trage rijping en een hogere natuurlijke zuurgraad in de druiven, wat het gebied van oudsher tot het domein van de witte wijn heeft gemaakt. Valentino en de Moscatel-zone kennen dan weer overwegend kalkrijke en kalksteenachtige bodems, afgewisseld met zandlemige gronden, grotendeels gevormd tijdens het Mioceen en het Kwartair. In Clariano ten slotte is de bodemstructuur tweeledig: het oostelijke deel vertoont gelijkenissen met de gronden in Valentino, terwijl het westelijker gelegen Valle de Albaida rijkere kleigronden kent boven een kalkhoudende ondergrond, wat er de basis vormt voor de meest structuurrijke rode wijnen van de appellatie.

Klimatologisch wordt de streek gekenmerkt door een overgang tussen een mediterraan kustklimaat en een droger, continentaler binnenlandklimaat naarmate de hoogte toeneemt. De jaarlijkse neerslag beweegt zich doorgaans tussen vierhonderd en vierhonderdvijftig millimeter, wat het gebied relatief droog houdt. Kenmerkend is bovendien het grote verschil tussen dag- en nachttemperaturen, dat in de hoger gelegen delen kan oplopen tot dertig graden Celsius. Dit uitgesproken temperatuurverschil versnelt de fenolische rijping van de druiven en verklaart waarom de wijnen uit Valencia doorgaans minder lange rijpingstijden vereisen dan wijnen uit koelere Spaanse regio's: een crianza volstaat er reeds met een beperkte periode op hout, terwijl reserva's en gran reserva's naar verhouding sneller hun evenwicht bereiken.

Conclusie

DO Valencia bewijst dat een en dezelfde appellatie tegelijk oud en veelzijdig kan zijn. De combinatie van een rijke, meer dan tweeduizend jaar oude wijngeschiedenis met vier uitgesproken verschillende deelgebieden maakt van deze streek een van de meest gevarieerde wijnbestemmingen van Spanje. Van de frisse hoogtewijnen van Alto Turia over de zonnige moscatels aan de kust tot de krachtige rode wijnen van Clariano: Valencia biedt voor elke wijnliefhebber een authentieke ontdekking met een uitgesproken eigen karakter.