Home / Wijnlanden / Frankrijk

Wijnlanden

Frankrijk

Frankrijk, het land van de verfijnde gastronomie en de geurige wijngaarden, staat wereldwijd bekend als een van de meest vooraanstaande wijn producerende landen. Met zijn rijke geschiedenis, gevarieerde klimaten en uitgestrekte wijngaarden heeft Frankrijk een schat aan wijntradities en -culturen die een onschatbare bijdrage hebben geleverd aan de wereld van de wijn. Van de iconische wijnen van Bordeaux tot de elegante Champagnes uit de regio Champagne, biedt Frankrijk een breed scala aan wijnen die de zintuigen prikkelen en de smaakpapillen verwennen. Laten we samen de betoverende wereld van Franse wijn verkennen, van zijn oude wortels tot zijn moderne successen.

 

Geschiedenis 
De geschiedenis van de Franse wijnbouw is doordrenkt van eeuwenoude tradities en cultuur. De wijnbouw in Frankrijk dateert al van vóór de Romeinse tijd, met bewijs van wijnproductie die teruggaat tot 6e eeuw voor Christus. De Romeinen, die het land in de 1e eeuw voor Christus veroverden, brachten geavanceerde wijnbouwtechnieken en introduceerden nieuwe druivenrassen in de regio.

Tijdens de middeleeuwen werden de wijnbouw en handel bevorderd door de kerk, die wijngaarden aanlegde en wijnen produceerde voor liturgische doeleinden. Met de opkomst van het feodale systeem werden veel wijngaarden eigendom van adellijke families, wat leidde tot een bloeiende handel in wijn. In de 17de en 18de eeuw kende de Franse wijnindustrie een periode van groei en bloei, met de opkomst van iconische wijnregio's zoals Bordeaux, Borgondië en Champagne.

Tijdens de 19de en 20ste eeuw werd de Franse wijnbouw geconfronteerd met verschillende uitdagingen, waaronder de druifluisepidemie, de phylloxera-plaag en de twee wereldoorlogen. Ondanks deze tegenslagen slaagde Frankrijk erin zijn positie als een van 's werelds meest vooraanstaande wijnproducenten te behouden, dankzij zijn toewijding aan kwaliteit, traditie en innovatie.

Productie
Frankrijk is een van 's werelds grootste wijnproducenten, met een breed scala aan wijnen die variëren van lichte en verfrissende witte wijnen tot volle en complexe rode wijnen. Franse wijnmakers gebruiken een verscheidenheid aan vinificatietechnieken, waaronder maceratie, fermentatie en rijping in eikenhouten vaten om wijnen te produceren die het unieke karakter van hun terroir weerspiegelen.

De Franse wijnindustrie heeft de afgelopen decennia een transformatie ondergaan, met een grotere nadruk op duurzaamheid en biologische wijnbouw. Veel wijnproducenten hebben geïnvesteerd in moderne vinificatietechnieken en duurzame landbouwpraktijken om wijnen van wereldklasse te produceren die het unieke karakter van hun terroir weerspiegelen.
Franse wijnen worden wereldwijd gewaardeerd om hun kwaliteit, elegantie en complexiteit, en ze blijven een belangrijk onderdeel van de Franse cultuur en identiteit. Met zijn rijke geschiedenis, diverse wijnregio's en toewijding aan kwaliteit en traditie blijft Frankrijk een van 's werelds meest invloedrijke wijnlanden.

Het wijnland heeft ongeveer 783.000 hectaren aan wijngaarden hetgeen gelijk staat aan 1,5% van de totale landoppervlakte. Het is indrukwekkend als we weten dan op deze oppervlakte bijna 36 miljoen hectoliter wijn wordt gemaakt, dit zijn ongeveer 4,8 miljard flessen.  Hoewel de wereld Frankrijk vooral kent voor zijn rode wijnen, spenderen de Franse wijnmakers toch maar 32,5% van hun productie aan rode wijn (tegen 48,9% witte en mousserende wijn). Rosé zit de laatste jaren fors in de lift en maakt met 17,3% het plaatje compleet.

Frankrijk is ook een belangrijke producent van mousserende wijnen (Champagne, crémant, mous­seux e.d.). OIV-rapporten schatten dat ongeveer 10 à 12% van de witte wijnen afkomstig is van deze mousserende wijnen.

Jaar na jaar zien we de wijngaardoppervlakte dalen hetgeen natuurlijk ook een daling in de algemene productie laat optekenen.  Hoewel productie zeer volatiel is door externe factoren zoals klimaat is er nog een andere oorzaak.  De wijnbouw heeft een enorme technologische vooruitgang gekend waardoor de kwaliteit werd verkozen boven kwantiteit.  De Fransen maken minder wijn maar de wijn die ze maken is beter dan voorheen waardoor ze hét referentieland bij uitstek blijven voor alle wijnmakers in de wereld. (Bron: OIV 2021)

Gebieden
De wijngebieden in Frankrijk zijn onderverdeeld in aparte regio’s, elk met hun kenmerken en kwaliteitslabels. Ze werden vastgelegd op basis van steden of streken of de aanwezigheid van rivieren.
We tellen 13 regio’s als we de Beaujolais als een autonome regio beschouwen en sommen ze graag voor u op (in alfabetische volgorde):

  • Alsace of Elzas, gekend voor de Duitse invloed op het wijnmaken
  • Beaujolais, Maakt officieel deel uit van de Bourgogne, maar functioneert in de praktijk vaak als een autonome regio;
  • Bordeaux, in het oosten van Frankrijk tussen de oevers van de Garonne en Dordogne;
  • Bourgogne, de meest productieve wijnstreek met ook de regio rond Chablis;
  • Champagne, vooral gekend voor de uitstekende mousserende wijnen; 
  • Corsica
  • Côtes du Rhône, in het zuidoosten van Frankrijk
  • Jura, nabij de Zwitserse grens
  • Languedoc-Roussillon, de grootste wijnregio van Frankrijk aan de Middellandse zee
  • Loire-vallei, langs de Loire-rivier, gekend voor de vele kastelen en witte wijnen.
  • Provence, vooral gekend voor de rosé-wijnen.
  • Savoie
  • Zuidwesten, tussen Bordeaux en de Pyreneeën.

Kwaliteitslabels
Elk van deze gebieden beschikken over hun eigen classificatie van wijn die wordt beschreven ten behoeve van de consument om garanties te kunnen bieden.

Een geklasseerde wijn voldoet aan zekere wijnbouw-technische eigenschappen. Belangrijke criteria zijn onder andere de herkomstbenaming, gebruikte druiven ras, opbrengst per hectare en alcoholgehalte. De classificatie wordt opgebouwd in meerdere kwaliteitstrappen

Een hogere kwalificatienorm is geen garantie voor een “betere” wijn zonder meer, in de zin van smaakbeleving of smaakwaardering. Deze komt vaak pas tot uiting na een proeverij middels een wijnbeoordelingssysteem.
Voor Frankrijk kennen we, geklasseerd van de laagste kwaliteit naar het hoogste:

  1. Vin de France, voorheen en in de volksmond nog steeds gekend als “Vin de Table” of tafelwijn;Dit is wijn zonder specifieke afkomst- en/of kwaliteitseisen. Vaak betreft het goedkopere wijnen. Uitzonderlijk kunnen het kwaliteitswijnen zijn die - bijvoorbeeld door de eigenzinnigheid van de wijnboer - niet aan bepaalde wettelijke voorschriften voldoen en tot de status van tafelwijn worden "gedegradeerd". 
  2. Indication Géograpique Protégée (afgekort als IGP) was vroeger gekend als “Vin de Pays” of landwijn.  Deze wijnen vallen onder de regels die het land in zijn totaliteit stelt aan het maken van wijn. Wijnen die deze benaming mogen voeren voldoen aan de minimum eisen die het land en bij uitbreiding Europa stelt aan de productie van wijn.  Immers is de IGP een vertaling van de Europese verordening BGA of Beschermde geografische aanduiding.  Deze classificatie vinden we dus ook terug in andere Europese landen (onder een acroniem van de respectievelijke landstaal).
  3. Appellation d’Origine Controle (afgekort als AOC) die ook op Europees niveau bescherming krijgen met het keurmerk AOP (Appellation d’Origine Protégée).Is sinds 1919 een Franse kwaliteitscontrole op landbouwproducten. In 1992 is daar het Europese Appellation d'Origine Protégée (AOP) bij gekomen. Een AOP is een vorm van een Europese beschermde oorsprongsbenaming maar over het algemeen wordt in Frankrijk verwezen naar de AOC. Deze producten moeten voldoen aan de productievoorwaarden die zijn vastgesteld door het INAO (Institut National des Appellations d'Origine). Ze verschillen van regio tot regio soms zelfs van dorp tot dorp.

Vroeger was er nog een keurmerk Vin Délimité de Qualité Supérieur of VDQS, maar dit werd op 31 december 2011 afgeschaft en vervangen door de IGP-classificatie.
Frankrijk kent nog een extra kwaliteitsaanduiding, namelijk de zogenaamde Cru’s, maar ook die benaming kan verschillen van regio tot regio.

Conclusie
Frankrijk is het wijnland met uitstek met de oudste kwaliteitslabels.  Het wijnland doorgronden vraagt heel wat studie en kennis over de verschillend regio’s en gebruikte druivensoorten. De Franse wijnen doorgronden is een opgave die nooit een einde zal kennen. Het is de maatstaf, het vergelijkingspunt voor wijnlanden én -boeren over de hele wereld.