Cadillac Côtes de Bordeaux: de rode helling aan de Garonne

Wie op de linkeroever van de Garonne staat, tussen de gouden wijngaarden van Barsac en Sauternes of de grindrijke terreinen van Graves, kijkt aan de overkant uit op een lange, golvende heuvelrug. Dat is de rechteroever, het domein van Cadillac Côtes de Bordeaux. De appellatie beslaat 39 gemeenten in een smalle strook van zo'n vijf kilometer breed en zestig kilometer lang, van Bassens in het noordwesten tot Saint-Maixant in het zuiden. Het is een landschap van steile coteaux, kleine zijdalen en dorpjes die half verscholen liggen in het groen.

De naam zorgt geregeld voor verwarring. Er bestaat ook een appellatie Cadillac, die uitsluitend zoete witte wijn betreft. De wijn waar dit artikel over gaat is rood, ruimer in omvang en een stuk rijker aan verhalen. Het is een appellatie die vaak onder de radar blijft, maar die voor wie haar kent een betrouwbare bron van vollere, fruitige Bordeaux is, zonder het prijskaartje van de grote namen.

Geschiedenis

De wijnbouw langs de Garonne gaat, zoals overal in Bordeaux, ver terug. De rivier was eeuwenlang de levensader waarlangs wijn de stad Bordeaux bereikte en vandaar naar het buitenland ging. Een beslissend moment kwam in 1152, toen Eleonora van Aquitanië trouwde met Hendrik Plantagenet, de latere Engelse koning. De streek kwam daarmee onder Engels bestuur, tot de Honderdjarige Oorlog in 1453 een einde maakte aan die periode. In die eeuwen groeide de handel in "claret", de lichte rode wijn die Engeland maar niet genoeg kon krijgen.

Het stadje Cadillac zelf ontstond als bastide, een versterkte nieuwe stad uit de late dertiende eeuw. De bekendste getuige uit later tijd is het kasteel van de hertogen van Épernon, dat in het begin van de zeventiende eeuw werd gebouwd. Het kreeg in de negentiende eeuw een heel andere bestemming en deed lange tijd dienst als vrouwengevangenis. Vandaag is het een toeristische trekpleister.

In de zeventiende eeuw speelden ook Nederlandse kooplieden een rol in Bordeaux. Zij stimuleerden de productie van zoete witte wijnen, wat verklaart waarom de zuidelijke gemeenten van deze streek lang vooral bekendstonden om hun witte wijnen. Het noorden van de strook was daarentegen overwegend met rode druiven beplant.

Net als de rest van Bordeaux kreeg de streek in de negentiende eeuw zware klappen te verwerken door echte meeldauw, valse meeldauw en de druifluis. Bij de herbeplanting ontstond aan het begin van de twintigste eeuw een overproductiecrisis. Dat schiep de behoefte aan duidelijke regels. Op 31 juli 1937 werd de appellatie Premières Côtes de Bordeaux bij decreet erkend, en dat gold voor rode zowel als voor witte wijnen. De naam verwijst naar de eerste heuvels aan de rechteroever, vanuit Bordeaux gezien.

Daarna volgden nog enkele aanpassingen. In 1955 mocht de benaming Cadillac aan de witte wijnen worden toegevoegd, en in augustus 1973 kreeg de zoete appellatie Cadillac een eigen status (AOC Cadillac maar zonder de toevoeging Côtes de Bordeaux).. In september 2009 werd Premières Côtes de Bordeaux voortaan beperkt tot witte wijnen, terwijl de rode wijnen verder gingen onder de naam Cadillac Côtes de Bordeaux. Formeel is Cadillac dus een geografische benaming binnen de grotere appellatie Côtes de Bordeaux. In de praktijk spreken liefhebbers en producenten gewoon van Cadillac Côtes de Bordeaux.

Ligging en terroir

De appellatie ligt volledig in het departement Gironde, op de rechteroever van de Garonne, ten zuidoosten van Bordeaux. Ze kijkt uit op de wijngaarden van Graves, Barsac en Sauternes aan de overkant van de rivier. Het klimaat is oceanisch: milde winters, redelijk warme zomers en regelmatige neerslag. De nabijheid van de Atlantische Oceaan en de Garonne temperen de uitersten. Dat maakt het mogelijk om Merlot en Cabernet tot goede rijpheid te brengen, al blijven de jaargangen onderling verschillen.

Het reliëf is wat de streek onderscheidt van het vlakkere deel van Bordeaux. De wijngaarden liggen vooral op steile hellingen tot ongeveer 120 meter hoogte, op kalk en klei met een kalkondergrond, doorsneden door tal van zijrivieren van de Garonne. Op de toppen van de heuvels komt molasse aan de oppervlakte. Door die wisseling van hellingen, dalen en bodems zijn de percelen verschillend georiënteerd. Daardoor is het terroir gevarieerd, wat de wijnmaker kansen biedt om de druivenrassen bewust te plaatsen.

Zo past Merlot goed op kleirijke en kalkrijke bodems, waar de wijn rondheid en fruit krijgt. De Cabernets (Sauvignon / Franc) hebben meer baat bij warmere, goed gedraineerde percelen. De hellingen zorgen daarnaast voor goede waterafvoer, wat in een regenachtig jaar een groot voordeel kan zijn. De hoogte en de luchtstroming langs de coteaux helpen bovendien de druiven snel droog te worden na een bui.

De appellatie omvat de volgende 39 gemeenten, hier alfabetisch gegroepeerd:

Bassens, Baurech, Béguey, Bouliac, Cadillac-sur-Garonne, Cambes, Camblanes-et-Meynac, Capian, Carbon-Blanc, Cardan, Carignan-de-Bordeaux, Cénac, Cenon, Donzac, Floirac, Gabarnac, Haux, Langoiran, Laroque, Latresne, Lestiac-sur-Garonne, Lormont, Loupiac, Monprimblanc, Omet, Paillet, Quinsac, Rions, Saint-Caprais-de-Bordeaux, Saint-Germain-de-Grave, Saint-Maixant, Sainte-Croix-du-Mont, Sainte-Eulalie, Semens, Tabanac, Le Tourne, Verdelais, Villenave-de-Rions, Yvrac

Het lastenboek

De regels van Cadillac Côtes de Bordeaux staan in het lastenboek van de overkoepelende appellatie Côtes de Bordeaux, waarin de geografische benaming Cadillac een eigen invulling krijgt. Het gaat uitsluitend om rode wijn. Het oogsten van de druiven, de vinificatie, de bereiding en de rijping moeten allemaal plaatsvinden binnen de grenzen van de aangewezen gemeenten. Bovendien komen alleen druiven van percelen in aanmerking die door het INAO, het Franse instituut voor appellaties, officieel zijn afgebakend.

De druivenrassen zijn die van klassiek Bordeaux. Merlot, Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc vormen de kern. Daarnaast is Malbec (Côt) toegestaan en kunnen Petit Verdot en Carménère als aanvullende rassen worden gebruikt. 

Enkele kerngegevens uit het lastenboek zijn de minimale plantdichtheid die ligt bij 4.500 stokken per hectare, het minimaal natuurlijk alcoholgehalte voor rode wijn met een geografische toevoeging bedraagt 11,5 procent, en het basisrendement ligt rond 52 hectoliter per hectare. Dat zijn indicatieve cijfers, geen definitieve. Voor de precieze rijpings- en uitbrengtermijnen ontbreekt echt betrouwbare informatie. Het beheer van de appellatie berust bij de Union des Côtes de Bordeaux, terwijl het INAO in Bordeaux toezicht houdt. Volgens de laatst gekende cijfers beslaat de appellatie ongeveer 2.650 hectare met een productie van zo'n 100.000 hectoliter per jaar.

Stijl van de wijnen

Een Cadillac Côtes de Bordeaux is een rode wijn met een stevige, donkere kleur. In de neus domineren meestal rijp zwart fruit: pruim, zwarte kers, braam. Wijnen met veel Cabernet voegen daar cassis en soms een potloodachtige, cederachtige toon aan toe. Wie Merlot-dominante wijnen proeft, ontdekt vaak een zachtere, rondere kant, met noten van chocolade en vanille wanneer er op hout is gerijpt.

De structuur is doorgaans middelzwaar tot vol, met rijpe tannines en een frisse zuurgraad. Het resultaat is wijn die vroeg toegankelijk is zonder oppervlakkig te zijn. Veel flessen drinken prima binnen vijf tot tien jaar na de oogst, terwijl de ambitieuze cuvées van de betere kastelen langer kunnen rijpen. Hoeveel langer hangt van het jaar en de producent af.

Aan tafel is deze wijn een veelzijdige partner. Hij past bij gebraden rundvlees en lamsvlees, bij eendenborst, bij paddenstoelengerechten en bij harde kazen. Ook een stevige Vlaamse stoofschotel verdraagt de ronde, fruitige stijl uitstekend.

Conclusie

Cadillac Côtes de Bordeaux is een appellatie met karakter, ontstaan uit eeuwen van handel en uit een steile, gevarieerde rivierstreek. Ze is de erfgename van de oude Premières Côtes de Bordeaux en is sinds 2009 volledig gericht op rode wijn. Haar kracht ligt in de combinatie van een afwisselend terroir, klassieke Bordeaux-rassen en een stijl die toegankelijk is zonder oppervlakkig te zijn. Wie de grote namen van de linkeroever al kent, vindt hier een eerlijke en vaak voordelige aanvulling.