Azienda Agricola Marco Carpineti

Op de zachtglooiende hellingen van de Monti Lepini, ten zuiden van Rome, ligt een van de meest eigenzinnige wijnbouwbedrijven van Lazio: Azienda Agricola Marco Carpineti. Waar veel Italiaanse wijnstreken decennialang internationale druivenrassen omarmden, koos deze familie resoluut voor het tegenovergestelde pad. Carpineti bouwde zijn reputatie op de herontdekking van bijna vergeten, autochtone druivensoorten als Bellone en Nero Buono di Cori, en werd daarmee een van de pioniers van de biologische wijnbouw in Italië. Het resultaat is een collectie wijnen die niet zozeer een modetrend volgt, maar veeleer een 2.500 jaar oude traditie in ere herstelt.

De wortels van het domein reiken terug tot ver voor de oprichting van de huidige wijnkelder. De familie Carpineti bezit al generaties lang grond in Cori, aanvankelijk enkele hectaren rondom het ouderlijk huis, waar naast wijnstokken ook olijfbomen en andere gewassen voor eigen onderhoud werden geteeld. Lange tijd bleef de rol van de familie beperkt tot die van druiventeler: de oogst werd verkocht aan lokale wijnhandelaren en aan de coöperatie Cincinnato in Cori. Een ingrijpende verandering kwam er in 1986, toen Marco Carpineti, destijds elektricien in dienst van de gemeente Cori, besloot zijn baan op te geven om zich volledig te wijden aan het familiebedrijf. Vanaf dat moment werd de geoogste druif niet langer doorverkocht, maar in eigen beheer verwerkt en gebotteld. Een tweede kantelmoment volgde in 1994, toen het domein volledig overschakelde op biologische landbouw: geen chemische meststoffen, geen herbiciden en geen synthetische bestrijdingsmiddelen meer. Na de verplichte omschakelingsperiode van drie jaar werd het bedrijf in 1997 officieel gecertificeerd, waarmee Carpineti tot de eerste biologisch gecertificeerde wijnbouwbedrijven van Italië ging behoren. Sindsdien is het domein gestaag uitgegroeid van een handvol hectaren tot een moderne, sterk uitgebreide wijnonderneming, met een vernieuwde kelder die plaats biedt aan verwerking, opslag, rijping én ontvangst van bezoekers.

Het domein is al meerdere generaties in handen van dezelfde familie. De grootvader van Marco Carpineti bezat reeds enkele hectaren wijngaard, maar trad vooral op als leverancier van druiven aan derden, zonder zelf wijn te maken of te vermarkten. Zijn zoon, Marco Carpineti, zette in 1986 de beslissende stap: hij nam de teugels van het familiebedrijf over en veranderde het van een eenvoudige landbouwexploitatie in een heus wijnhuis met eigen etiket. Marco combineerde een oprechte liefde voor de natuur met een uitgesproken visie op het terroir van Cori: waarom zou men in Lazio, een streek met tweeduizend jaar wijnbouwgeschiedenis, Cabernet of Chardonnay planten, terwijl de streek over unieke, inheemse rassen beschikt? Die overtuiging vormt tot op vandaag het fundament van de bedrijfsfilosofie.

Vandaag wordt het domein geleid door de derde generatie van de familie. Naast Marco, die als boegbeeld en drijvende kracht nauw betrokken blijft bij de wijnbouw en vinificatie, nemen zijn kinderen Paolo en Isabella een steeds prominentere plaats in binnen het bedrijf. Paolo verdiept zich vooral in het technische en agronomische luik van de exploitatie, met bijzondere aandacht voor de verdere omschakeling naar biodynamische landbouwmethoden, waaronder het gebruik van dierlijke tractie in de wijngaard en vinificatie met inheemse gisten in terracotta amforen. Isabella op haar beurt zet zich in voor de bredere beleving rond het domein: onder de naam “Carpineti Experience” ontwikkelde zij een programma van kelderbezoeken, proeverijen en wandelingen door de wijngaarden, waarmee bezoekers kennis kunnen maken met de geschiedenis, de tradities en het landschap die aan de basis liggen van elke fles. Zo blijft het domein trouw aan zijn familiale karakter, terwijl elke generatie er haar eigen accenten aan toevoegt.

Vaak wordt aangenomen dat Marco nog andere wijndomeinen in de regio heeft maar dat is een verkeerde aanname.  Door het gebruik van het Italiaanse woord "tenute" wat zoveel betekend als wijngaard of perceel ontstaat verwarring met datzelfde woord dat eveneens wijndomein wil zeggen.  Marco Carpineti bezit dus meerder wijngaarden rond Lazio.

• Tenuta Capolemole – het historische hart van het domein, vlak bij de kelder in Cori, op de hellingen van de Monti Lepini. Hier bevinden zich ook de bekende cru-percelen Tufaliccio, Dithyrambus en Colle Santi.
• San Pietro – wijngaarden op licht hellend terrein van vulkanische oorsprong.
• Pezze di Ninfa – een steil perceel met een uitgesproken kalkskelet, waar de wind een verkoelend effect heeft op de druiven.
• Antoniana – een vierde deelgebied dat eveneens onder de naam Carpineti Terrae valt.

De kelder van Marco Carpineti bevindt zich in Cori, een oud stadje in de provincie Latina, op ongeveer vijftig kilometer ten zuiden van Rome en op zo'n vierhonderd meter hoogte. Cori geniet een bijzondere ligging aan de voet van de Monti Lepini, beschut door de bergketen aan de ene zijde, met een weids uitzicht over het omliggende platteland tot aan de Tyrreense Zee aan de andere kant. De wijngaarden van het domein liggen verspreid over verschillende deelgebieden op de zuidwestelijke hellingen van de Lepini. Het belangrijkste blok, Tenuta Capolemole, ligt vlak bij de kelder zelf en bestaat uit zeven kleine heuvels, waarvan er drie de oorsprong vormen van afzonderlijke cru's. Deze percelen rusten op bodems van vulkanische tufsteen, afgewisseld met kalkhoudende klei. Op grotere afstand, in de plaats San Pietro, strekken de wijngaarden zich uit over licht hellend terrein van eveneens vulkanische oorsprong. Een derde, meer uitzonderlijk perceel bevindt zich in Pezze di Ninfa, op een steile berghelling met een uitgesproken kalkskelet, waar de wind een verkoelend effect heeft op de druiven. In totaal beslaat het domein ruim vijftig hectare, waarvan het grootste deel met wijnstokken is beplant en een kleiner gedeelte met olijfbomen.

Het domein zet stevig in op inheemse druivenrassen die elders nagenoeg zijn verdwenen. Bij de witte variëteiten gaat het om Bellone, de zeldzame biotype Arciprete Bianco, en de bijna uitgestorven lokale Greco-variëteiten Moro en Giallo. Bij de rode druiven staat vooral Nero Buono di Cori centraal, aangevuld met Cesanese, Montepulciano en een beperkt aandeel Sangiovese. Uit deze druiven ontstaat een gevarieerd gamma van een tiental etikkellen: stille witte en rode wijnen, mousserende wijnen volgens de traditionele methode (onder de naam Kius) en een passito. De jaarlijkse productie bedraagt ongeveer 350.000 flessen, een volume dat het domein toelaat om zowel de binnenlandse markt als een groeiend aantal exportmarkten te bedienen, zonder de ambachtelijke schaal van het bedrijf te verliezen.

De aanpak in de wijngaard en de kelder is doordacht en consequent. De bodem wordt zo weinig mogelijk bewerkt; onkruid wordt gecontroleerd door maaien in plaats van chemische behandeling. Bij de vinificatie kiest het domein bewust voor natuurlijke gisting, vaak met inheemse gisten, en voor een brede waaier aan rijpingsmaterialen: roestvrij staal voor frisheid, barriques voor structuur, en in toenemende mate ook terracotta amforen, gevormd uit klei afkomstig van de heuvels rond Cori zelf, voor een meer archaïsche, ademende rijping. Deze combinatie van technieken weerspiegelt de filosofie van het huis: teruggrijpen naar het verleden om een eigentijdse, evenwichtige wijn te produceren. De mousserende Kius-lijn, gemaakt van Nero Buono en na jarenlange rijping op de gist ontkurkt, geniet intussen ook buiten Lazio een groeiende reputatie.

Azienda Agricola Marco Carpineti toont hoe een familiebedrijf, vertrekkend vanuit een bescheiden lap grond, kan uitgroeien tot een referentiepunt voor authentieke, terroirgedreven wijnbouw. Door vast te houden aan inheemse druivenrassen, biologische en biodynamische methoden en een vinificatie die het verleden respecteert zonder de hedendaagse kwaliteitseisen uit het oog te verliezen, heeft de familie Carpineti van Cori een streek gemaakt om te herontdekken. Met de derde generatie die vandaag mee aan het roer staat, lijkt de toekomst van dit wijnhuis minstens even boeiend als zijn rijke verleden.

Website: https://www.carpinetiterrae.com

Wij proefden wijnen van dit domein tijdens onze onderstaande degustaties: