Wijndomeinen
Braida: de familie die Barbera een nieuw gezicht gaf
Voor wie Barbera alleen kent als vlotte, zurige tafelwijn, is een bezoek aan Braida een kleine bekering. Het domein ligt in Rocchetta Tanaro, een dorp in de provincie Asti op de rechteroever van de Tanaro, in het Monferrato Astigiano. Het is dus geen stadsdomein in Asti zelf, maar het hart van Braida ligt in dit stille dorp tussen de wijngaarden.
De reputatie rust op één wijn en één idee. De wijn is Bricco dell’Uccellone, vanaf 1982 een Barbera die als eerste internationaal als serieuze rode wijn werd uitgebracht. Het idee was dat Barbera, met lage opbrengsten en rijping in kleine eiken vaten, kon wedijveren met de grote rode wijnen van Piëmonte. De kernidentiteit van het huis is dan ook die van een Barbera-specialist die zijn druif als edel beschouwt, aangevuld met inheemse rassen en een paar uitstapjes buiten de lokale traditie.
De oorsprong ligt in 1961. Giacomo Bologna erfde van zijn vader Giuseppe, bijgenaamd “Braida”, een kleine Barbera-wijngaard op de heuvels van Rocchetta Tanaro, en maakte met de eerste oogst de wijn La Monella, een licht parelende Barbera. De naam van het domein is dus een bijnaam die de familie bewust heeft vastgehouden. In 1969 won La Monella een gouden medaille op de nationale wijnwedstrijd Douja d’Or in Asti, een eerste teken dat de jonge producent iets bijzonders deed.
Het keerpunt kwam in 1982, met de eerste oogst van Bricco dell’Uccellone. Giacomo Bologna selecteerde één perceel, verlaagde de opbrengst, oogstte later dan gebruikelijk en liet de wijn rijpen in Franse barriques. Dat laatste was destijds ongebruikelijk voor Barbera. De wijn debuteerde in 1984 op Vinitaly en veranderde de manier waarop critici en consumenten naar de druif keken. Daarna volgden Bricco della Bigotta in 1985 en Ai Suma in 1990. Giacomo Bologna overleed in 1990, maar zijn aanpak had dan al een hele regio op een ander spoor gezet.
Vandaag wordt het domein geleid door zijn kinderen Raffaella en Giuseppe, bijgenaamd Beppe, beiden opgeleid als oenoloog. Giuseppe is de wijnmaker. Het gezin wordt ondersteund door Raffaella’s echtgenoot Norbert Reinisch en door hun moeder Anna, en met Giacomo junior is inmiddels de vierde generatie aan boord. Hun visie sluit nauw aan bij die van hun vader: Barbera blijft de belangrijkste identiteitsdrager, zoals ze het zelf zeggen, ze zit “in het DNA” van het huis. Daarnaast willen ze de inheemse rassen van de streek ernstig nemen en hun gastvrijheid, een oude familietraditie, behouden.
De wijngaarden liggen verspreid tussen het Monferrato astigiano en de Langhe, in Rocchetta Tanaro, Castelnuovo Calcea, Costigliole d’Asti, Mango en Trezzo Tinella. De belangrijkste wijnen komen uit Barbera d’Asti DOCG. Daarnaast produceert het huis Barbera del Monferrato DOC, Grignolino d’Asti DOC, Monferrato Rosso DOC, de aromatische DOCG’s Moscato d’Asti en Brachetto d’Acqui, en een reeks wijnen onder de DOC Langhe. De Langhe-wijnen komen uit de eigen wijngaard Serra dei Fiori.
Rocchetta Tanaro wordt vaak als een van de kernen van het Barbera-gebied beschouwd, een dorp van weinig meer dan wijngaarden en een kerk. De bodems zijn er het resultaat van tertiaire mariene afzettingen. De wijngaard van Bricco dell’Uccellone staat op middelzware grond van zand en klei, wat de wijn een gul, rond en voedend karakter meegeeft. De Grignolino Limonte komt van een perceel boven het dorp met bodems rijk aan klei en silt, die de wijn zijn herkenbare structuur geven. Over de precieze hoogtes en expositie per perceel heb ik geen betrouwbare gegevens; de hellingen rond Rocchetta Tanaro zijn echter typisch voor dit deel van het Monferrato, met voldoende zon om de late, zuurrijke Barbera volledig te laten rijpen.
Het effect op de wijn is helder. De zand- en kleibodems leveren een Barbera met veel vruchtmassa en een zachte textuur, terwijl de hoge natuurlijke zuurgraad van de druif de wijn levend houdt, ook als de alcohol hoog oploopt. De kleiige delen geven grip en lengte, de zandiger delen meer geur en elegantie.
Barbera is de hoofdrol, gevolgd door Grignolino, Moscato en Brachetto. In de wijngaarden van Serra dei Fiori staan Nascetta, Riesling, Chardonnay en Dolcetto. Verder werkt het huis met een kleine hoeveelheid internationale rassen: Merlot, Pinot Nero en Cabernet Sauvignon, die enkel terugkomen in de blend Il Bacialè.
Het gehele domein beslaat ongeveer zestig hectare, al verschillen de bronnen enigszins in hun cijfers. De jaarlijkse productie ligt rond de 600.000 tot 700.000 flessen. Over een biologische of biodynamische certificering heb ik geen betrouwbare gegevens, en ik laat dat dus open. Wat het huis zelf benadrukt is een gevoel van duurzaamheid en verantwoordelijkheid ten opzichte van het land, onder meer door de aanplant van nieuwe eiken op het domein.
De vlaggenschepen zijn drie cru’s van Barbera d’Asti DOCG. Bricco dell’Uccellone, van het gelijknamige perceel, is een volle, geconcentreerde wijn die tot ongeveer 16 procent alcohol kan halen en na een lange rijping in kleine Franse vaten van 225 liter wordt uitgebracht. Bricco della Bigotta is zachter en gulzig fruitig, met een rijping van rond de achttien maanden in barrique. Ai Suma, gemaakt van overrijpe druiven, is de rijkste en krachtigste van het drietal, met een alcoholgehalte rond de 15 procent.
Daaronder staan Montebruna en Curej, twee Barbera d’Asti die toegankelijker zijn. Montebruna rijpt volgens de traditie in grote houten vaten, wat meer fruit en minder invloed van hout laat zien. La Monella, Barbera del Monferrato Frizzante, is de wijn waar alles mee begon en blijft een levendige, sappige kennismaking met de druif. Il Bacialè, een Monferrato Rosso van Barbera met Pinot Nero, Cabernet Sauvignon en Merlot, laat zien dat het huis ook buiten de eigen traditie durft te kijken. Verder bestaan er de lichtere inheemse wijnen: Limonte, een Grignolino met zoete tannines en een knisperend palet, Moscato d’Asti Vigna Senza Nome, en een Brachetto d’Acqui die lichtvoetig en geurig is. Onder het label Serra dei Fiori worden witte Langhe-wijnen gemaakt, waaronder La Regina van Nascetta, Re di Fiori van Riesling en Asso di Fiori van Chardonnay.
Wat deze wijnen onderscheidt van die van hun buren is de combinatie van selectie en beheersing. Veel streekgenoten kozen voor de rijkdom van Barolo en Barbaresco, terwijl Braida Barbera zelf als hoofdpersonage behandelde en het zuur gebruikte als steunpilaar in plaats van als probleem. Het resultaat zijn wijnen met veel volume en rijp fruit, maar zonder het zware gevoel dat veel moderne, houtrijke wijnen kenmerkt.
Braida is een familiebedrijf dat Barbera uit de anonimiteit heeft getild en zijn eigen succes serieus bewaakt. De topcuvées Bricco dell’Uccellone, Bricco della Bigotta en Ai Suma hebben dankzij hun zuurgraad en concentratie een goed bewaarpotentieel, en kunnen met enkele jaren fleskelder tot grotere complexiteit rijpen.
Website: https://www.braida.it
Wij proefden wijnen van dit domein tijdens onze onderstaande degustaties:
2026-11-19 : Barbera d'Alba vs. Barbera d'Asti